ಆರತಿ ಜಯ ತುಳಸಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದಾಮೋದರನರಸಿ pandurangi huchchacharyaru arati jaya tulasi karika damodaranarasi

Restart mobile & try if the above audio is not playing

ಶ್ರೀತುಳಸಿದೇವಿಯ ಆರುತಿ ಹಾಡು

ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗಿ ಹುಚ್ಚಾಚಾರ್ಯರು ಅಂಕಿತ : ಇಂದಿರೇಶ

ರಾಗ : ಮೋಹನ(ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಧಾಟಿ)  ತಾಳ  ಮಿಶ್ರಛಾಪು 

ಆರತಿ ಜಯ ತುಳಸಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದಾಮೋದರನರಸಿ || pa ||

ನೀರನು ಎರೆದು ನೀರೆಯರ ಮನ್ನಿಸಿ 

ಭಾರಿ ಸುಖವ ಸುರಿಸಿ ಮೆರೆಯುವಿ ತುಳಸಿ || 1 ||

ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲದ ಅಂಗಳದೊಳ್ ನೆಲೆಸಿ 

ಸರ್ವ ಮಾನ್ಯಳೆನಿಸಿ ಮೆರೆಯುವಿ ತುಳಸಿ|| 2 ||

ರಾಧಾ ಮಾಧವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಪ 

ಇಂದಿರೇಶನ ರಾಣಿ ಎಂದೆನಿಸಿ || 3 ||

**

ಇದು ತಿರುಪತಿ ಪಂಡುರಂಗಿ ಹುಚ್ಚಾಚಾರ್ಯರ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1865 - 1939) ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ತುಳಸಿ ಆರತಿ ಕೀರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ (ದಾಮೋದರ) ಪ್ರಿಯ ಭಕ್ತೆ ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿಯ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಪವಿತ್ರ 'ತುಳಸಿ ಮಾತೆ'ಯನ್ನು ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಹೇಗೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

🌟 ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ

ಈ ಕೀರ್ತನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶವೆಂದರೆ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದೈವವಾದ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರನ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಅರಸಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತುಳಸಿ ದೇವಿಗೆ ಜಯಕಾರ ಹಾಡುತ್ತಾ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುವುದಾಗಿದೆ. ಹುಚ್ಚಾಚಾರ್ಯರು ತುಳಸಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ—ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ತುಳಸಿ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀರೆರೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮನದ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಸುಖ-ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಇವಳು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ-ಬಡವ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಸರ್ವಮಾನ್ಯಳು ಇವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ರಾಧಾ-ಮಾಧವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ದಿವ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಇಂದಿರೇಶನಾದ (ಶ್ರೀಹರಿ) ಹೃದಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಎನಿಸಿದ ಆ ಮಹಾಮಾತೆಗೆ ಭಕ್ತರು ಆರತಿ ಬೆಳಗಿದ್ದಾರೆ.

📜 ಭಾವಾರ್ಥ

ಪಲ್ಲವಿ

ಆರತಿ ಜಯ ತುಳಸಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದಾಮೋದರನರಸಿ || pa ||

ಭಾವಾರ್ಥ: ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ದೇವನಾದ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರನಿಗೆ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಅರಸಿ (ಪತ್ನಿ/ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ) ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವರಿಗೆ ಸದಾ ಜಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಓ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಶ್ರೀ ತುಳಸಿ ದೇವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

1. ಮೊದಲನೇ ನುಡಿ

ನೀರನು ಎರೆದು ನೀರೆಯರ ಮನ್ನಿಸಿ

ಭಾರಿ ಸುಖವ ಸುರಿಸಿ ಮೆರೆಯುವಿ || 1 ||

ಭಾವಾರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು (ನೀರನು ಎರೆದು) ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸುಮಂಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ (ನೀರೆಯರ) ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನ್ನಿಸಿ ಹರಸುತ್ತೀಯೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ದೀರ್ಘ ಸುಮಂಗಲೀ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಆನಂದವನ್ನು (ಭಾರಿ ಸುಖವ) ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸಿ ನೀನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

2. ಎರಡನೇ ನುಡಿ

ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲದ ಅಂಗಳದೊಳ್ ನೆಲೆಸಿ

ಸರ್ವ ಮಾನ್ಯಳೆನಿಸಿ ಮೆರೆಯುವಿ || 2 ||

ಭಾವಾರ್ಥ: ಯಾವುದೇ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಅಥವಾ ಜಾತಿ-ಬೇಧದ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಕ್ತರ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀಯೆ. ರಾಜರ ಮಹಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಗುಡಿಸಿಲಿನವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಜೀವಕೋಟಿಯಿಂದ ಸದಾ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ "ಸರ್ವಮಾನ್ಯಳು" (ಎಲ್ಲರಿಂದ ಸದಾ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವಳು) ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡು ನೀನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

3. ಮೂರನೇ ನುಡಿ

ರಾಧಾ ಮಾಧವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಪ

ಇಂದಿರೇಶನ ರಾಣಿ ಎಂದೆನಿಸಿ || 3 ||

ಭಾವಾರ್ಥ: ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಬೃಂದಾವನ ಹಾಗೂ ಗೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಮಾಧವರ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ) ದಿವ್ಯ ರಾಸಲೀಲೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು ನೀನು. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಇಂದಿರೇಶನಿಗೆ (ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದ ರಾಣಿ ಎಂದೇ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಓ ತುಳಸಿ ಮಾತೆಯೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.

***