ವರದೇಂದ್ರಗುರು ನಿಮ್ಮ ಚರಿಯ ಗುಣವೂ gurugopala dasaru varadendra guru nimma chariya

Restart mobile & try if the above audio is not playing

ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಗುರುಗೋಪಾಲದಾಸರ ವಿರಚಿತ ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರತೀರ್ಥರ ಸ್ತೋತ್ರಪದ

gurugopaladasaru 1723-1764 (Dasappa) b/o Gopala dasa

ರಾಗ : ಹಂಸಾನಂದಿ       ಆದಿತಾಳ 

ವರದೇಂದ್ರಗುರು ನಿಮ್ಮ ಚರಿಯ ಗುಣವೂ ।

ಧರೆಯೊಳಗೆ ಪರಿಪರಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಾಯಿತು ನೋಡೆ ॥ ಪ ॥

ದಿನದಿನಕೆ ಅತಿಶಯವಿತರಣ ಗುಣವಧಿಕವಾಗೆ ।

ಅನಿಮಿಷಾದ್ರಿ ಸವೆದು ಸರಿಯಲಾಗಿ॥

ದಿನಕರಗೆ ಮರೆಪೋಪದೆಂದು ಚಕ್ರವಾಕ ದ್ವಿಜ ।

ಘನ ಹರುಷದಲಿ ಕುಣಿದು ಕುಣಿದು ನಲಿದಾಡುವದು ॥ 1 ॥

ಹದಿನಾರು ಕಳೆಗಳಿಂದುಕ್ಕುವ ಉಡುರಾಜ ।

ಉದಿಸಿ ಅಂಬರ ಮಧ್ಯದಲಿ ನಿಂತು ॥

ಮುದನಿಧಿಯೆ ನಿಮ್ಮ ರೂಪವ ನೋಡಿ ಲಜ್ಜೆಯಲಿ ।

ಬುಧನ ಪ್ರಚಿಂತೆಯಲಿ ದಿನದಿನಕೆ ಅಣುವಾದ ॥ 2 ॥

ತಾನೇ ಜಗಕೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬನೆ ಗುರುವೆನಿಸಿದ । ಗೀರ್ವಾಣರಾಚಾರ್ಯನಿರಲು ಈಗ ॥

ಕ್ಷೋಣಿಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಗುರುತ್ವದ ಮಹಿಮೆಯ ಕಂಡು ।

ತಾನಿಲ್ಲದೆಲೆ ನಾಕವಾಸಮಾಡಿದ ಮುದದಿ ॥ 3 ॥

ಕುಂಡಲೀಶನು ಸಕಲ ಭುವನದೊಳಗೆ ತಾನೆ ।

ಪಂಡಿತನೆಂದು ಒಪ್ಪಲು ಈಗ ಭೂ - ॥ 

ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಾದಿಗಳನ್ನು ।

ಕಂಡು ತಲೆವಾಗಿ ಕ್ಷೋಣಿಯವೊಳಕೆ ಸೇರಿದನೋ ॥ 4 ॥

ಸುರರಾಜ ತ್ರಿಭುವನೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದೊಪ್ಪುತಲಿ ।

ಧರೆಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಂಡು ॥

ಎರಡು ಕಂಗಳು ಸಾಲದೆಂದು ಹರುಷದಲಿ । 

ಸಾವಿರನಯನ ಧರಿಸಿ ನೀಕ್ಷಿಸುತಿಹ್ಯ ಬೆರಗಾಗಿ ॥ 5 ॥

ಆವ ಜನುಮದ ಸುಕೃತ ಫಲಿಸಿತೋ ಎನಗಿಂದು ।

ಆವ ಹಿರಿಯರು ವೊಲಿದು ಕರುಣಿಸಿದರೋ ॥

ಕೋವಿದಾಗ್ರಣಿ ಹರುಷದಿ ಎನ್ನ ನೋಡಲು ।

ಕೇವಲ ಧನ್ಯನಾದೆನು ಇವರ ಕರುಣದಲಿ  ॥ 6 ॥

ಗುರುಕರುಣ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅರಿಕರಿನಿಕರದೊಳಗೆ ।

ಹರಿಯಾಕ್ಷನೆನಿಸಿ ಧರೆಯಲಿ ಮ್ಯೆರವುತಾ॥

ಮರುತ ಗುರುಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ ರಾಮವ್ಯಾಸರ ।

ಚರಣಾರ್ಚನೆಯ ಬಲದಿ ನಿರುತ ಸುಖದಲಿ ಮ್ಯೆರೆವಿ ॥ 7 ॥

****

Summary (Kannada)

ಶ್ರೀ ಗುರುಗೋಪಾಲದಾಸರ (ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಸಹೋದರರಾದ ದಾಸಪ್ಪನವರು, 1723-1764) ಈ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಯು ಹಂಸಾನಂದಿ ರಾಗ ಹಾಗೂ ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವರದೇಂದ್ರತೀರ್ಥರ ಮಹೋನ್ನತ ವೈಭವವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. "ಹೇ ವರದೇಂದ್ರ ಗುರುಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಹೋನ್ನತ ಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳು ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ದಾಸರು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ದಾನಗುಣಕ್ಕೆ ದೇವಲೋಕದ ಕಾಮಧೇನು-ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳೇ ನಾಚಿದವು, ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಚಂದ್ರನು ಕಳೆಯಿಳಿದು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು, ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯಾಚಾರ್ಯರೂ ಹಾಗೂ ಶೇಷದೇವರೂ (ಕುಂಡಲೀಶ) ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವಚನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇವೇಂದ್ರನು ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಈ ವೈಭವವನ್ನು ಬೆರಗಾಗಿ ನೋಡುತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಗುರುಗಳ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ನಾನು ಧನ್ಯನಾದೆನೆಂದು ಶ್ರೀ ಗುರುಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಮನದುಂಬಿ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)

ಪಲ್ಲವಿ

ವರದೇಂದ್ರಗುರು ನಿಮ್ಮ ಚರಿಯ ಗುಣವೂ ।

ಧರೆಯೊಳಗೆ ಪರಿಪರಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಾಯಿತು ನೋಡೆ ॥ ಪ ॥

ಅರ್ಥ: ಹೇ ವರದೇಂದ್ರ ಗುರುರಾಯರೇ, ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳ ವೈಭವವೂ ಈ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ!

ಚರಣ ೧

ದಿನದಿನಕೆ ಅತಿಶಯವಿತರಣ ಗುಣವಧಿಕವಾಗೆ ।

ಅನಿಮಿಷಾದ್ರಿ ಸವೆದು ಸರಿಯಲಾಗಿ ॥

ದಿನಕರಗೆ ಮರೆಪೋಪದೆಂದು ಚಕ್ರವಾಕ ದ್ವಿಜ ।

ಘನ ಹರುಷದಲಿ ಕುಣಿದು ಕುಣಿದು ನಲಿದಾಡುವದು ॥ ೧ ॥

ಅರ್ಥ: ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುವಿಕೆ (ಔದಾರ್ಯ/ದಾನ) ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಗುಣವು ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರಲು, ದೇವಲೋಕದ ಪರ್ವತವೇ (ಅನಿಮಿಷಾದ್ರಿ/ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ-ಮೇರು) ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕರಗಿ ಸರಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹರ್ಷದಿಂದ ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಿಂದ ನಲಿದಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಚರಣ ೨

ಹದಿನಾರು ಕಳೆಗಳಿಂದುಕ್ಕುವ ಉಡುರಾಜ ।

ಉದಿಸಿ ಅಂಬರ ಮಧ್ಯದಲಿ ನಿಂತು ॥

ಮುದನಿಧಿಯೆ ನಿಮ್ಮ ರೂಪವ ನೋಡಿ ಲಜ್ಜೆಯಲಿ ।

ಬುಧನ ಪ್ರಚಿಂತೆಯಲಿ ದಿನದಿನಕೆ ಅಣುವಾದ ॥ ೨ ॥

ಅರ್ಥ: ಹದಿನಾರು ಕಳೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಚಂದ್ರನು (ಉಡುರಾಜ) ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಆನಂದದ ನಿಧಿಯಾದ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣವನಾಗುತ್ತಾ (ಕಳೆಯಿಳಿಯುತ್ತಾ) ಹೋದನು.

ಚರಣ ೩

ತಾನೇ ಜಗಕೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬನೆ ಗುರುವೆನಿಸಿದ । ಗೀರ್ವಾಣರಾಚಾರ್ಯನಿರಲು ಈಗ ॥

ಕ್ಷೋಣಿಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಗುರುತ್ವದ ಮಹಿಮೆಯ ಕಂಡು ।

ತಾನಿಲ್ಲದೆಲೆ ನಾಕವಾಸಮಾಡಿದ ಮುದದಿ ॥ ೩ ॥

ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬನೇ ದೊಡ್ಡ ಗುರುವೆನಿಸಿದ್ದ ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯಾಚಾರ್ಯರು, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ಷೋಣಿ) ನಿಮ್ಮ ಗುರುತ್ವದ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ತಾವಿಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾಗದೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೇ ತೆರಳಿ ಆನಂದದಿಂದ ನೆಲೆಸಿದರು.

ಚರಣ ೪

ಕುಂಡಲೀಶನು ಸಕಲ ಭುವನದೊಳಗೆ ತಾನೆ ।

ಪಂಡಿತನೆಂದು ಒಪ್ಪಲು ಈಗ ಭೂ - ॥

ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಾದಿಗಳನ್ನು ।

ಕಂಡು ತಲೆವಾಗಿ ಕ್ಷೋಣಿಯವೊಳಕೆ ಸೇರಿದನೋ ॥ ೪ ॥

ಅರ್ಥ: ಸಮಸ್ತ ಭುವನದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಮಹಾಪಂಡಿತನೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಿದ್ದ ಶೇಷದೇವರು (ಕುಂಡಲೀಶ), ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಾದಿ ಜ್ಞಾನವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡು ತಲೆಬಾಗಿ, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಪಾತಾಳದ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಅಡಗಿದಂತಿದೆ.

ಚರಣ ೫

ಸುರರಾಜ ತ್ರಿಭುವನೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದೊಪ್ಪುತಲಿ ।

ಧರೆಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಂಡು ॥

ಎರಡು ಕಂಗಳು ಸಾಲದೆಂದು ಹರುಷದಲಿ ।

ಸಾವಿರನಯನ ಧರಿಸಿ ನೀಕ್ಷಿಸುತಿಹ್ಯ ಬೆರಗಾಗಿ ॥ ೫ ॥

ಅರ್ಥ: ತ್ರಿಭುವನಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುರರಾಜನಾದ ಇಂದ್ರನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡು, ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಕೇವಲ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಾಲವೆಂದು ಆನಂದದಿಂದ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು (ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ) ಧರಿಸಿ ಬೆರಗಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಚರಣ ೬

ಆವ ಜನುಮದ ಸುಕೃತ ಫಲಿಸಿತೋ ಎನಗಿಂದು ।

ಆವ ಹಿರಿಯರು ವೊಲಿದು ಕರುಣಿಸಿದರೋ ॥

ಕೋವಿದಾಗ್ರಣಿ ಹರುಷದಿ ಎನ್ನ ನೋಡಲು ।

ಕೇವಲ ಧನ್ಯನಾದೆನು ಇವರ ಕರುಣದಲಿ ॥ ೬ ॥

ಅರ್ಥ: ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವು ಇಂದು ನನಗೆ ಕಣ್ಣೆದುರು ಫಲಿಸಿತೋ! ಯಾವ ಪೂರ್ವರಾಯರು ಒಲಿದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರೋ! ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿಯಾದ ವರದೇಂದ್ರ ಗುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಲು, ಇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಕೇವಲ ಧನ್ಯನಾದುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಚರಣ ೭

ಗುರುಕರುಣ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅರಿಕರಿನಿಕರದೊಳಗೆ ।

ಹರಿಯಾಕ್ಷನೆನಿಸಿ ಧರೆಯಲಿ ಮ್ಯೆರವುತಾ ॥

ಮರುತ ಗುರುಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ ರಾಮವ್ಯಾಸರ ।

ಚರಣಾರ್ಚನೆಯ ಬಲದಿ ನಿರುತ ಸುಖದಲಿ ಮ್ಯೆರೆವಿ ॥ ೭ ॥

ಅರ್ಥ: ಗುರುಗಳ ಕರುಣೆಯ ಬಲದಿಂದ ದುರ್ಮತಿಯರೆಂಬ ಆನೆಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸಿಂಹದಂತೆ (ಹರಿಯಾಕ್ಷ) ಧರೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಾ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ, ಶ್ರೀ ಗುರುಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ ಹಾಗೂ ರಘುನಾಥ-ವ್ಯಾಸರ ಚರಣ ಸೇವೆಯ ಬಲದಿಂದ ನಿರಂತರ ಸುಖ-ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುವಿರಿ.

***

ಲಘುಟಿಪ್ಪಣಿ 

 ವರದೇಂದ್ರಗುರು ನಿಮ್ಮ ಚರಿಯ ಗುಣವೂ । 

 ಧರೆಯೊಳಗೆ ಪರಿಪರಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಾಯಿತು ನೋಡೆ ।। ಪ ।। 

ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರು ಶ್ರೀರಾಯರ ಮಠದ ಪೀಠವನ್ನು ಆಳಿದವರು. ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹೋದರರೂ ಇವರ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಶ್ರೀಗಳವರ ಜಗದ್ಗುರುತ್ವ , ದಾನಶೌಂಡತ್ವ , ಪರಮತ ನಿರಾಕರಣಪೂರ್ವಕ ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಮತಸಂಸ್ಥಾಪಕತ್ವ , ಶಿಷ್ಯಪೋಷಕತ್ವ , ರಾಮ-ವ್ಯಾಸಚರಣಾರ್ಚಕತೆಯ ವೈಭವಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿ , ಸಂತೋಷ-ಸಂಭ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶ್ರೀಮಠದ ಶಿಷ್ಯರೂ ಆದ ಶ್ರೀಗುರುಗೋಪಾಲದಾಸರು ಅವರನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದಾಗ ಮೈ-ಮನಗಳು ಉಬ್ಬಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ತೋತ್ರವಿದು.

 ದಿನದಿನಕೆ ಅತಿಶಯ ವಿತರಣ ಗುಣವಧಿಕವಾಗೆ । 

 ಅನಿಮಿಷಾದ್ರಿ ಸವೆದು ಸರಿಯಲಾಗಿ। 

 ದಿನಕರಗೆ ಮರೆಪೋಪದೆಂದು ಚಕ್ರವಾಕ ದ್ವಿಜ । 

 ಘನ ಹರುಷದಲಿ ಕುಣಿದು ಕುಣಿದು ನಲಿದಾಡುವದು ।। ೧ ।। 

ಶ್ರೀಗಳವರು ಸತ್ಪಾತ್ರರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸುವರ್ಣಾದಿ ದಾನಗಳು ಎಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಯಿತೆಂದರೆ - ಬಂಗಾರದ ಪರ್ವತವಾದ ಮೇರುಪರ್ವತವೂ ಅವರ ನಿರಂತರ ಸುವರ್ಣದಾನದಿಂದ ಕರಗಿಹೋಯಿತು. ಮೇರುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸೂರ್ಯನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಈವರೆವಿಗೆ , ಮೇರುಪರ್ವತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ದಿನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಗಲು ಅರ್ಧಭಾಗಕ್ಕೆ ರಾತ್ರಿಗಳೆಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದು ಚಕ್ರವಾಕಪಕ್ಷಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ವಿರಹ ಉಂಟಾಗಿ ದುಃಖವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಈಗ ಆ ಮೇರು ಶ್ರೀಗಳವರ ನಿರಂತರ ದಾನಕಾರ್ಯದಿಂದ ಸವೆದು ಸರಿದಿದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳಕಿಗೆ - ಸೂರ್ಯದರ್ಶನಾದಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ (ಯಾಗಿದ್ದ ಮೇರು ಕರಗಿ ಸರಿದಿದ್ದರಿಂದ) ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೂರ್ಯ ಸಂಚಾರ - ದರ್ಶನಾದಿಗಳು ಆಗುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಚಕ್ರವಾಕಪಕ್ಷಿಗೆ ಆನಂದವಾಗಿ , ಅದು ವಿಶೇಷಹರ್ಷದಿಂದ ಕುಣಿಕುಣಿದು ನಲಿದಾಡಿತಂತೆ !

ಹದಿನಾರು ಕಳೆಗಳಿಂದುಕ್ಕುವ ಉಡುರಾಜ । 

 ಉದಿಸಿ ಅಂಬರ ಮಧ್ಯದಲಿ ನಿಂತು । 

 ಮುದ ನಿಧಿಯೆ ನಿಮ್ಮ ರೂಪವ ನೋಡಿ ಲಜ್ಜೆಯಲಿ । 

 ಬುಧನ ಪ್ರಚಿಂತೆಯಲಿ ದಿನದಿನಕೆ ಅಣುವಾದ।। ೨ ।। 

ತನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಚಂದ್ರನು , ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಬುಧನ ಸೌಂದರ್ಯ - ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈವರೆವಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಸಮರಾದ ರೂಪವಂತರು ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹಿಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಗಳವರ ರೂಪಲಾವಣ್ಯಗಳ ಮುಂದೆ ಬುಧನ ಸೌಂದರ್ಯ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಎನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಗನಿಗಾದ ಈ ತೆರಹದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಲಜ್ಜೆಯಾಗಿ - ಮಗನಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಸೋಲು ಉಂಟಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ (ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಕ್ಷಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನಂತೆ !

ತಾನೇ ಜಗಕೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬನೆ ಗುರುವೆನಿಸಿದ ।

ಗೀರ್ವಾಣರಾಚಾರ್ಯನಿರಲು ಈಗ । 

ಕ್ಷೋಣಿಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಗುರುತ್ವದ ಮಹಿಮೆಯ ಕಂಡು । 

ತಾ ನಿಲ್ಲದೆಲೆ ನಾಕ ವಾಸ ಮಾಡಿದ ಮುದದಿ ।। ೩ ।। 

ಬೃಹಸ್ಪತ್ಯಾಚಾರ್ಯರು ಈವರೆವಿಗೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಗುರುವೆನಿಸಿ ತನ್ನ ಸಮಾನರಾದ ಗುರುಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರರ ' ಗುರುತ್ವ ' ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗುರುತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿಲ್ಲವಾಯಿತು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ವಾಸಮಾಡಿದನಂತೆ !

ಕುಂಡಲೀಶನು ಸಕಲ ಭುವನದೊಳಗೆ ತಾನೆ । 

 ಪಂಡಿತನೆಂದು ಒಪ್ಪಲು ಈಗ ಭೂ - । 

 ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಾದಿಗಳನ್ನು । 

 ಕಂಡು ತಲೆವಾಗಿ ಕ್ಷೋಣಿಯವೊಳಕೆ ಸೇರಿದೆನೋ।। ೪ ।। 

 ಕುಂಡಲೀಶ = ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಶೇಷದೇವನು ಸಹಸ್ರವದನನಾದ ತಾನೇ ಪಂಡಿತನೆಂದು ಈವರೆವಿಗೆ ಭುವನದಲ್ಲಿ ವೊಪ್ಪಿದ್ದ - ಈಗ ಆತ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರರ ಪ್ರವಚನಾದಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು , ತಲೆಬಾಗಿ ಭೂಮಂಡಲದ ಕೆಳಗೆ ಪಾತಾಳವಾಸಿಯಾದ !

 ಸುರರಾಜ ತ್ರಿಭುವನೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದೊಪ್ಪುತಲಿ । 

 ಧರೆಯೊಳು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಂಡು । 

 ಎರಡು ಕಂಗಳು ಸಾಲದೆಂದು ಹರುಷದಲಿ । 

 ಸಾವಿರ ನಯನ ಧರಿಸಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತಿಹ್ಯ ಬೆರಗಾಗಿ ।। ೫ ।। 

ಸ್ವರ್ಗಾಧಿಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರದೇವರು ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನೆನಿಸಿದ್ದವರು - ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ (ವೇದಾಂತ ಹಾಗೂ ಸಾರಸ್ವತ) ಸಿರಿಯನ್ನು ಕಂಡು , ಈ ಐಶ್ವರ್ಯದ ವೈಭವಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ತನ್ನ ಎರಡು ಕಂಗಳು ಸಾಲದೆಂದು ತಾನು ಸಾವಿರನಯನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಈಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಬೆರಗಾಗಿದ್ದಾರೆ !

 ಆವ ಜನುಮದ ಸುಕೃತ ಫಲಿಸಿತೋ ಎನಗಿಂದು । 

 ಆವ ಹಿರಿಯರು ವೊಲಿದು ಕರುಣಿಸಿದರೋ । 

 ಕೋವಿದಾಗ್ರಣಿ ಹರುಷದಿ ಎನ್ನ ನೋಡಲು । 

 ಕೇವಲ ಧನ್ಯನಾದೆನು ಇವರ ಕರುಣದಲಿ ।। ೬ ।। 

 ಗುರುಕರುಣ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅರಿಕರಿನಿಕರದೊಳಗೆ । 

 ಹರಿಯಾಕ್ಷನೆನಿಸಿ ಧರೆಯಲಿ ಮ್ಯರೆಯುತ । 

 ಮರುತ ಗುರುಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ ರಾಮ ವ್ಯಾಸರ । 

 ಚರಣಾರ್ಚನೆಯ ಬಲದಿ ನಿರುತ ಸುಖದಲಿ ಮ್ಯರೆವಿ।। ೭ ।। 

ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರು - ವಿಷ್ಣು - ವೈಷ್ಣವರ ಶತ್ರುಗಳೆಂಬ ಆನೆಗಳ ಸಮೂಹ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ (ಹರ್ಯಾಕ್ಷ = ಸಿಂಹ) ಅವರನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು ಸಿಂಹದಂತೆ ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿರುವರು. ಇಂತಹವರ ದರ್ಶನ - ಉಪದೇಶ - ಸೇವಾದಿಗಳು ದೊರೆಯಲು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಪುಣ್ಯವೂ - ಜೊತೆಗೆ ಹಿರಿಯರು ಒಲಿದು ಕರುಣಿಸಿದ್ದು ಕಾರಣವೆಂದೂ , ಇದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀವರದೇಂದ್ರರ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಣದಿಂದ ತಾವು ಧನ್ಯರಾದೆವೆಂದೂ ಶ್ರೀದಾಸರು ಹರ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿವರಣೆ : 

 ಹರಿದಾಸರತ್ನಂ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು

**